Δημόσια διπλωματία και διασπορά: πώς η Ελλάδα συνδέεται με τους νέους της ομογένειας
Η δημόσια διπλωματία συνδέει πρακτικά την Ελλάδα με τη διασπορά μέσω πολιτικών και προγραμμάτων που ενισχύουν τη γλώσσα, τη δικτύωση και τη συνεργασία. Το Στρατηγικό Σχέδιο 2024-2027 του ΥΠΕΞ δίνει το πλαίσιο, ενώ το Greek Youth Diaspora Symposium και η πλατφόρμα staellinika.com δείχνουν πώς αυτό φτάνει στους νέους.
Συνοπτικά:
- Το Σχέδιο 2024 έως 2027 περιλαμβάνει πάνω από 100 δράσεις σε 6 άξονες, με προτεραιότητες τις ψηφιακές προξενικές υπηρεσίες, την εκμάθηση ελληνικών και τα προγράμματα νέων.
- Οι νέοι μπορούν να συμμετάσχουν στο Greek Youth Diaspora Symposium, να αξιοποιήσουν τα προγράμματα φιλοξενίας και να μάθουν ελληνικά στο staellinika.com.
- Οι έδρες νεοελληνικών σπουδών προσφέρουν μόνιμη επαφή με τη γλώσσα, φοιτητές και ερευνητικά δίκτυα, σε αντίθεση με ένα μεμονωμένο συνέδριο.
- Το Συμβούλιο της Ευρώπης προτείνει ισορροπία ανάμεσα στην ένταξη στη χώρα υποδοχής και στους δεσμούς καταγωγής, ενώ ζητά διαφάνεια και λογοδοσία από τις προξενικές αρχές.
Πίνακας περιεχομένων
- Τι είναι η δημόσια διπλωματία και πώς διαφέρει από την παραδοσιακή
- Το Στρατηγικό Σχέδιο 2024-2027: δράσεις και στόχοι
- Πρωτοβουλίες στην πράξη: συνέδρια, πλατφόρμες και UNESCO
- Θεσμοί και συνεργασίες: έδρες, πανεπιστήμια και διεθνείς εταίροι
- Πώς μπορείτε να συμμετάσχετε ως μέλος της διασποράς
- Τι προσφέρουμε στο Παρατηρητήριο Ελληνισμού
- Γιατί η διασπορά μετράει περισσότερο από ποτέ
- Συχνές ερωτήσεις
- Πηγές
Τι είναι η δημόσια διπλωματία και πώς διαφέρει από την παραδοσιακή
Η παραδοσιακή διπλωματία κινείται ανάμεσα σε κυβερνήσεις. Η δημόσια διπλωματία απευθύνεται άμεσα στη διεθνή κοινή γνώμη, στην ακαδημαϊκή κοινότητα και στην κοινωνία των πολιτών, και εντάσσεται στην έννοια της ήπιας ισχύος. Για την Ελλάδα, το Υπουργείο Εξωτερικών τη θεωρεί εργαλείο προβολής της χώρας, που ενισχύει την εικόνα, την αξιοπιστία και την επιρροή της μέσω διεθνούς επικοινωνίας και πολιτιστικής συνεργασίας.
Η πολιτιστική διπλωματία είναι το κομμάτι που μιλά με πράγματα που οι άνθρωποι αγαπούν: γλώσσα, τέχνες, επιστήμες, γαστρονομία. Λειτουργεί ως συμπλήρωμα της κλασικής εξωτερικής πολιτικής και δημιουργεί συναισθηματική εγγύτητα με ξένα ακροατήρια. Εδώ η διασπορά έχει ιδιαίτερο βάρος: οι ομογενείς δεν είναι απλώς κοινό, είναι φορείς του ίδιου πολιτισμού σε δεκάδες χώρες. Όταν μια έδρα νεοελληνικών σπουδών ή ένα μάθημα γλώσσας λειτουργεί σωστά, η εικόνα της Ελλάδας βελτιώνεται και το δίκτυο γύρω της μεγαλώνει.
Το Στρατηγικό Σχέδιο 2024-2027: δράσεις και στόχοι
Το Υπουργείο Εξωτερικών παρουσίασε το σχέδιο επισήμως στην Αθήνα στις 6 Νοεμβρίου 2024. Περιλαμβάνει πάνω από 100 επιχειρησιακές δράσεις και στηρίζεται σε 6 στρατηγικούς άξονες. Ο υφυπουργός Γιώργος Κώτσηρας σημείωσε στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Ελληνισμού της Διασποράς ότι για πρώτη φορά η Ελλάδα διαμορφώνει οριζόντια, συντεταγμένη στρατηγική με μακροχρόνιο ορίζοντα και έμφαση στη συνέχιση και την αξιολόγηση των δράσεων.
Οι δράσεις που αγγίζουν πιο άμεσα τον ομογενή είναι οι εξής:
- ψηφιακός μετασχηματισμός των προξενικών υπηρεσιών, ώστε οι συναλλαγές με το κράτος να γίνονται χωρίς μετακίνηση·
- ανάδειξη των φορέων της διασποράς·
- διεύρυνση των προγραμμάτων φιλοξενίας νέων στην Ελλάδα·
- δικτύωση Ελλήνων επιστημόνων και επιχειρηματιών σε όλο τον κόσμο και συνεργασίες πανεπιστημίων·
- επέκταση της πλατφόρμας εκμάθησης ελληνικών staellinika.com.
Το κείμενο του σχεδίου θέτει επίσης στόχο την αξιοποίηση των Ελλήνων της διασποράς για την ενίσχυση της εικόνας της χώρας, με εκστρατείες δημόσιας διπλωματίας και προσέγγιση νεανικών ακροατηρίων. Το σχέδιο παρουσιάστηκε επισήμως στην Αθήνα.
Πρωτοβουλίες στην πράξη: συνέδρια, πλατφόρμες και UNESCO
Ένα σχέδιο κρίνεται από τα παραδείγματα που το υλοποιούν. Τρία από αυτά δείχνουν διαφορετικές πλευρές της ίδιας πολιτικής:
- Greek Youth Diaspora Symposium: το πρώτο symposium έγινε στην Αθήνα το 2024 και στόχευε στη σύνδεση νέων της διασποράς με το οικοσύστημα της Ελλάδας. Η επιτυχία τέτοιων πρωτοβουλιών κρίνεται από το αν μετατρέπουν τη διασπορά από παθητικό αποδέκτη σε ενεργό συνεργάτη.
- staellinika.com: η πλατφόρμα εκμάθησης ελληνικών αποτελεί παράδειγμα ψηφιακής ενίσχυσης της γλώσσας. Η επέκτασή της προβλέπεται ρητά στο Σχέδιο, γιατί φτάνει εκεί όπου δεν υπάρχει ελληνικό σχολείο.
- UNESCO και ζωντανή κληρονομιά: το πρόγραμμα για εκτοπισμένες κοινότητες στην Ελλάδα υλοποίησε online και δια ζώσης εκπαιδεύσεις για τη διατήρηση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς σε δομές προσφύγων. Δεν αφορά άμεσα τη δική μας διασπορά, αλλά δείχνει πώς η πολιτιστική παρέμβαση λειτουργεί διατομεακά.
Για τον αναγνώστη της διασποράς, η συνολική εικόνα είναι πρακτική: υπάρχουν πλέον συγκεκριμένα σημεία εισόδου, ψηφιακά και δια ζώσης, και όχι μόνο διακηρύξεις.
Θεσμοί και συνεργασίες: έδρες, πανεπιστήμια και διεθνείς εταίροι
Οι δράσεις που ξεκινούν από ένα συνέδριο μένουν, όταν στηρίζονται σε θεσμούς. Η πολιτιστική διπλωματία του ΥΠΕΞ υποστηρίζει τη λειτουργία εδρών και τμημάτων κλασικών, βυζαντινών και νεοελληνικών σπουδών ανά τον κόσμο και συνεργάζεται με το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, το ΙΚΥ και διεθνή ιδρύματα. Οι έδρες αυτές προσφέρουν κάτι που ένα εφάπαξ συνέδριο δεν μπορεί: μόνιμο ακαδημαϊκό σημείο αναφοράς, φοιτητές, ερευνητικά δίκτυα και διαρκή επαφή με την ελληνική γλώσσα.
Οι μορφωτικές και πολιτιστικές συνεργασίες μπορούν να διευκολύνουν ανταλλαγές καθηγητών, φοιτητών και καλλιτεχνών. Η σύνδεση της προβολής με εκπαιδευτικό και πολιτιστικό περιεχόμενο μπορεί να ενισχύσει την πολιτιστική διπλωματία. Το Συμβούλιο της Ευρώπης, από την πλευρά του, προτείνει πολιτικές που ισορροπούν ανάμεσα στην ένταξη στη χώρα υποδοχής και στη διατήρηση δεσμών με τη χώρα καταγωγής, προβάλλοντας τις κοινότητες ως ενεργά υποκείμενα. Η ίδια πηγή επισημαίνει ότι οι προξενικές αρχές χρειάζονται διαφάνεια και λογοδοσία και ότι ένα ομοιογενές αφήγημα δεν χωράει τις διαβαθμίσεις της ταυτότητας. Για το θέμα αυτό έχουμε γράψει και στο άρθρο μας για τους θεσμούς της διασποράς και τη λογοδοσία.
Πώς μπορείτε να συμμετάσχετε ως μέλος της διασποράς
Η ελληνική διασπορά είναι διασκορπισμένη σε όλο τον κόσμο και θεωρείται «εθνικό κεφάλαιο». Αυτό το κεφάλαιο ενεργοποιείται όταν κάποιος κάνει το πρώτο βήμα. Μια λογική σειρά είναι η εξής:
- Δείτε αν η οργάνωση ή η κοινότητά σας εντάσσεται στο μητρώο ομογενειακών οργανώσεων και, αν όχι, εξετάστε την εγγραφή.
- Παρακολουθήστε ανακοινώσεις για συνέδρια, όπως το Greek Youth Diaspora Symposium, και δηλώστε συμμετοχή όταν ανοίγει νέα διοργάνωση.
- Χρησιμοποιήστε ψηφιακά εργαλεία όπως το staellinika.com για γλώσσα ή τα προγράμματα φιλοξενίας νέων.
- Καταθέστε σχόλια και προτάσεις όποτε ένα σχέδιο πολιτικής τίθεται σε δημόσια διαβούλευση.
- Συνδεθείτε με ακαδημαϊκά δίκτυα και ερευνητικές πρωτοβουλίες.
Επαγγελματική συμβουλή: Ξεκινήστε από ένα μόνο σημείο, για παράδειγμα τη γλώσσα ή ένα ακαδημαϊκό δίκτυο, και χτίστε από εκεί. Τα δίκτυα κρατούν όταν έχουν συγκεκριμένο αντικείμενο και πρόσωπα.
Για την ψηφιακή δικτύωση, δείτε και την ανάλυσή μας για το πώς λειτουργούν σήμερα τα κοινωνικά δίκτυα της διασποράς.
Τι προσφέρουμε στο Παρατηρητήριο Ελληνισμού
Είμαστε μια ανεξάρτητη, μη κερδοσκοπική πρωτοβουλία που ίδρυσε ο Alexios Donas. Στόχος μας είναι η συστηματική καταγραφή, ανάλυση και τεκμηρίωση θεμάτων για τον Ελληνισμό στη διασπορά, στα Βαλκάνια, στη Θράκη και στην Ανατολική Μεσόγειο, από τη γεωπολιτική μέχρι τους θεσμούς της διασποράς. Το υλικό μας, δηλαδή άρθρα, έρευνες και βιβλίο, είναι δωρεάν και χωρίς διαφημίσεις ή συνδρομές.
Δεσμευόμαστε στην ανεξαρτησία από κρατικές και κομματικές επιρροές και στην τεκμηρίωση κάθε ισχυρισμού με σαφείς πηγές. Προσκαλούμε επιστήμονες και αναλυτές να συνεργαστούν μαζί μας ως Fellows και δεχόμαστε τεκμηριωμένη πληροφόρηση μέσω της tip line μας. Μπορείτε να γνωρίσετε το έργο μας στο Hellenismwatch.
Γιατί η διασπορά μετράει περισσότερο από ποτέ
Μια σχέση που ρέει μόνο από την Αθήνα προς την ομογένεια δεν αντέχει. Η δημόσια διπλωματία έχει αξία όταν η διασπορά είναι εταίρος που προτείνει, κρίνει και συνεργάζεται, και όχι μόνο ακροατήριο. Αυτό απαιτεί και ανεξάρτητη τεκμηρίωση, ώστε οι πολιτικές να αξιολογούνται με στοιχεία και όχι με εντυπώσεις. Αν έχετε εμπειρία, δεδομένα ή ερευνητικό ενδιαφέρον, η συνεργασία είναι ανοιχτή.
— Alexios
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η δημόσια διπλωματία για τη διασπορά;
Είναι η άμεση απεύθυνση του κράτους σε κοινά, ακαδημίες και κοινωνίες πολιτών, με στόχο τη σύνδεση με την ομογένεια. Περιλαμβάνει γλώσσα, πολιτιστικές δράσεις και δικτύωση, όπως περιγράφει το ΥΠΕΞ.
Πόσες δράσεις περιλαμβάνει το Στρατηγικό Σχέδιο 2024-2027;
Το Σχέδιο περιλαμβάνει πάνω από 100 επιχειρησιακές δράσεις και καλύπτει την περίοδο 2024-2027. Οι δράσεις ομαδοποιούνται σε στρατηγικούς άξονες, με έμφαση στην ψηφιοποίηση, τη γλώσσα και τους νέους.
Πώς μπορεί ένας νέος της διασποράς να εμπλακεί;
Μέσα από συνέδρια όπως το Greek Youth Diaspora Symposium, προγράμματα φιλοξενίας νέων και πλατφόρμες γλώσσας. Βοηθά να παρακολουθείτε τις ανακοινώσεις του ΥΠΕΞ και ακαδημαϊκών δικτύων.
Τι ρόλο παίζει η πολιτιστική διπλωματία;
Αξιοποιεί γλώσσα, τέχνες και επιστήμες για να χτίσει συναισθηματική εγγύτητα με τα ακροατήρια. Σε επίπεδο θεσμών, περιλαμβάνει έδρες νεοελληνικών σπουδών και συνεργασίες με φορείς όπως το ΙΚΥ.
Πηγές
- Greeknewsagenda
- Στρατηγικό Σχέδιο για τον Απόδημο Ελληνισμό 2024 – 2027 - Hellenic Republic - Ministry of Foreign Affairs
- Empowering displaced communities in Greece through living heritage