Έλληνες στη Σερβία και τη Ρουμανία: κοινότητες, αριθμοί, θεσμοί
Στη Σερβία ζει μια μικρή αλλά επίσημα αναγνωρισμένη ελληνική μειονότητα: η απογραφή του 2022 καταγράφει μερικές εκατοντάδες άτομα που δηλώνουν ελληνική εθνικότητα, ενώ ο σύλλογος της ομογένειας μιλά για αρκετές χιλιάδες Σέρβους ελληνικής καταγωγής. Στη Ρουμανία η εικόνα είναι παλαιότερη και πυκνότερη: δεκάδες κοινότητες, ένα δημόσιο ελληνικό σχολείο, ιστορικοί ναοί και μια οργανωμένη ένωση, με τον αριθμό όσων δηλώνουν Έλληνες να μειώνεται σε κάθε απογραφή. Παρακάτω θα βρείτε τα νούμερα και το τι ακριβώς μετράνε, την ιστορία πίσω τους, τους φορείς που εκπροσωπούν σήμερα την ομογένεια και τα σημεία που αξίζει να παρακολουθεί όποιος μελετά τον Ελληνισμό των Βαλκανίων.
Συνοπτικά
- Στη Σερβία, περίπου 690 άτομα δήλωσαν ελληνική εθνικότητα στην απογραφή του 2022· η Ένωση Ελλήνων Σερβίας εκτιμά τους Σέρβους ελληνικής καταγωγής σε 4.500.
- Στη Ρουμανία, η Ένωση Ελλήνων Ρουμανίας υπολογίζει περίπου 14.000 άτομα που αισθάνονται Έλληνες, από τα οποία περίπου 4.000 μιλούν ελληνικά.
- Η ελληνική παρουσία στο Βελιγράδι άκμασε από τον 18ο έως τον 20ό αιώνα, χάρη στη θέση της πόλης ως εμπορικού και συγκοινωνιακού κόμβου.
- Στη Ρουμανία καταγράφονται σήμερα 23 ελληνικές κοινότητες, ενώ οι οργανώσεις επανιδρύθηκαν μετά την πτώση του Τσαουσέσκου το 1989.
- Η απόσταση ανάμεσα στην απογραφή και στις εκτιμήσεις των συλλόγων δεν είναι λάθος: μετρούν διαφορετικά πράγματα, και αυτό καθορίζει κάθε σοβαρή ανάλυση.
Πίνακας περιεχομένων
- Πόσοι είναι: τι δείχνουν οι απογραφές και τι οι σύλλογοι
- Σερβία: από τους εμπόρους του Βελιγραδίου στη σύγχρονη μειονότητα
- Ρουμανία: μια παλαιότερη και πολυπληθέστερη ομογένεια
- Οι φορείς που κρατούν ζωντανό τον Ελληνισμό
- Γλώσσα και ταυτότητα: τι κρατά τον δεσμό
- Διμερείς σχέσεις: οικονομία, ασφάλιση, επιρροή
- Η ματιά του Παρατηρητηρίου
- Συμβάλετε στην καταγραφή
- Συχνές ερωτήσεις
- Πηγές
Πόσοι είναι: τι δείχνουν οι απογραφές και τι οι σύλλογοι
Το πρώτο που ρωτά κάθε αναγνώστης είναι ο αριθμός. Η απάντηση εξαρτάται από το ποιον ρωτάτε, γιατί η απογραφή καταγράφει τη δηλωμένη εθνικότητα, ενώ οι σύλλογοι μετρούν την καταγωγή και τη συνείδηση. Σε κοινωνίες με πολλούς μικτούς γάμους, όπως η σερβική και η ρουμανική, η διαφορά αυτή γίνεται μεγάλη.
| Χώρα | Επίσημη καταγραφή | Εκτίμηση της ομογένειας | Τι μετρά η εκτίμηση |
|---|---|---|---|
| Σερβία | περίπου 690 άτομα με δηλωμένη ελληνική εθνικότητα (απογραφή 2022) | 4.500 άτομα (Ένωση Ελλήνων Σερβίας) | Σέρβοι πολίτες ελληνικής καταγωγής |
| Ρουμανία | πτωτική τάση στις απογραφές από το 2002 και μετά | περίπου 14.000 άτομα (Ένωση Ελλήνων Ρουμανίας) | Άτομα ελληνικής καταγωγής που δηλώνουν Έλληνες κατά συνείδηση· περίπου 4.000 μιλούν ελληνικά |
Για τη Σερβία, ο αριθμός των περίπου 690 ατόμων με ελληνική εθνικότητα προέρχεται από την απογραφή του 2022, όπως και η εκτίμηση των 4.500 Σέρβων ελληνικής καταγωγής που δίνει ο σύλλογος της ομογένειας. Αν αναζητήσετε το νούμερο στην έντυπη έκδοση της σερβικής Στατιστικής Υπηρεσίας, δεν θα το βρείτε στους βασικούς πίνακες: ο τόμος «Εθνική ταυτότητα» της απογραφής 2022 παρουσιάζει αναλυτικά μόνο τις 21 κοινότητες με περισσότερα από 2.000 μέλη, ενώ τα στοιχεία για τις μικρότερες, όπως η ελληνική, δίνονται στη βάση διάδοσης της υπηρεσίας. Για έναν ερευνητή αυτό σημαίνει ότι πρέπει να πάει απευθείας στη βάση δεδομένων και όχι να βασιστεί σε αναπαραγωγές.
Για τη Ρουμανία, έρευνα που φιλοξενείται στο αποθετήριο του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης σημειώνει ότι από το 2002 και εξής ο αριθμός όσων δηλώνουν ελληνική εθνικότητα ακολουθεί πτωτική πορεία. Η ίδια η Ένωση Ελλήνων Ρουμανίας εκτιμά περίπου 14.000 ομογενείς, με περίπου 4.000 να μιλούν τη γλώσσα. Η απόσταση ανάμεσα στα δύο μεγέθη είναι ο πιο χρήσιμος δείκτης που έχουμε: δείχνει πόσοι κρατούν δεσμό με τον Ελληνισμό χωρίς να τον δηλώνουν πια στο απογραφικό δελτίο.
Γιατί τα νούμερα αποκλίνουν
Τρεις λόγοι εξηγούν το μεγαλύτερο μέρος της διαφοράς. Πρώτος, οι μικτοί γάμοι: τα παιδιά ενός Έλληνα και μιας Σέρβας ή Ρουμάνας συχνά δηλώνουν την εθνικότητα της χώρας όπου μεγαλώνουν. Δεύτερος, η γλώσσα: όποιος δεν μιλά πια ελληνικά δύσκολα δηλώνει Έλληνας σε ένα κρατικό έντυπο, ακόμη κι αν συμμετέχει σε σύλλογο ή γιορτάζει στην ελληνική εκκλησία. Τρίτος, η ίδια η μέθοδος: οι απογραφές μετρούν μια στιγμή και μια δήλωση, ενώ οι σύλλογοι μετρούν δίκτυα, μέλη και οικογένειες. Κανένα από τα δύο δεν είναι «το σωστό»· τα χρειάζεστε και τα δύο.
Σερβία: από τους εμπόρους του Βελιγραδίου στη σύγχρονη μειονότητα
Η ελληνική παρουσία στη Σερβία δεν είναι πρόσφατο φαινόμενο. Η διδακτορική διατριβή του Γεώργιου Κλοκίδη για τις ελληνικές κοινότητες στη Σερβία δείχνει ότι στην περιφέρεια του Βελιγραδίου οι Έλληνες ανέπτυξαν σημαντική οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική δραστηριότητα από τον 18ο έως τον 20ό αιώνα. Η επιλογή του τόπου δεν ήταν τυχαία: το Βελιγράδι ήταν οικονομικός και συγκοινωνιακός κόμβος, και αυτή η γεωστρατηγική θέση ευνόησε το εμπόριο που έφερε και κράτησε τους Έλληνες εκεί.
Ο εμπορικός χαρακτήρας της κοινότητας εξηγεί και τη σημερινή της μορφή. Οι έμποροι παντρεύονταν μέσα στην τοπική κοινωνία, τα παιδιά τους μεγάλωναν δίγλωσσα και, σε δύο ή τρεις γενιές, πολλές οικογένειες έγιναν σερβικές με ελληνικό επώνυμο ή ελληνική μνήμη. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, όπως αναφέρεται στη σχετική σύνοψη για τους Έλληνες της Σερβίας, βλέπει τους συχνούς μικτούς γάμους ταυτόχρονα ως αιτία και ως αποτέλεσμα της στενής σχέσης των δύο λαών.
Σήμερα οι Έλληνες στη Σερβία είναι επίσημα αναγνωρισμένη εθνική μειονότητα. Η αναγνώριση έχει πρακτική αξία: δίνει στην κοινότητα θεσμική φωνή απέναντι στο σερβικό κράτος και ένα πλαίσιο για πολιτιστικές και γλωσσικές δράσεις. Η μικρή αριθμητική βάση, όμως, σημαίνει ότι η επιβίωση της κοινότητας κρίνεται από τους συλλόγους, την εκκλησιαστική ζωή και τις σχέσεις με την Ελλάδα, όχι από τον αριθμό.
Η κοινή ορθόδοξη παράδοση είναι το υπόβαθρο πάνω στο οποίο στηρίζεται αυτή η σχέση. Όποιος έχει δει τις στιγμές όπου Έλληνες και Σέρβοι φίλαθλοι φωνάζουν μαζί στις κερκίδες καταλαβαίνει ότι η συμπάθεια είναι λαϊκή και όχι μόνο διπλωματική. Για τη μικρή ομογένεια, αυτό το θετικό κλίμα είναι κεφάλαιο: η ελληνικότητα στη Σερβία δεν είναι στίγμα αλλά πόρος.
Ρουμανία: μια παλαιότερη και πολυπληθέστερη ομογένεια
Η ελληνική διασπορά στη Ρουμανία έχει βαθύτερες ρίζες και ευρύτερο γεωγραφικό αποτύπωμα. Η ιστορία της συνδέεται με το εμπόριο του Δούναβη και της Μαύρης Θάλασσας, με τη Βλαχία και τη Μολδαβία και με μια ελληνόφωνη λόγια παράδοση που άφησε ίχνη σε ναούς, σχολεία και αρχεία. Για το ευρύτερο πλαίσιο των παρευξείνιων κοινοτήτων, δείτε την ανάλυσή μας για την ελληνική διασπορά στη Μαύρη Θάλασσα.
Οι πόλεις της ομογένειας
Την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα οργανώθηκαν ελληνικές κοινότητες σε πόλεις όπως το Βουκουρέστι, η Κωνστάντζα, η Βραΐλα, το Γκαλάτσι, το Ιάσιο και η Τούλτσεα. Ο χάρτης αυτός λέει πολλά: πρωτεύουσα, λιμάνι της Μαύρης Θάλασσας, λιμάνια του Δούναβη και ένα μεγάλο πανεπιστημιακό κέντρο της Μολδαβίας. Είναι ο χάρτης ενός εμπορικού και πνευματικού δικτύου, όχι μιας αγροτικής μετανάστευσης.
Από την κομμουνιστική σιωπή στην επανίδρυση
Κατά τη διάρκεια του κομμουνιστικού καθεστώτος η οργανωμένη κοινοτική ζωή περιορίστηκε δραστικά. Η έρευνα του ΔΠΘ καταγράφει ότι η πτώση του Τσαουσέσκου το 1989 άνοιξε τον δρόμο για την επανίδρυση των κοινοτήτων, και ότι μετά το 1990 έφτασαν και δραστηριοποιήθηκαν Έλληνες επιχειρηματίες. Η Ένωση Ελλήνων Ρουμανίας επανιδρύθηκε το 1990 και απέκτησε νομική υπόσταση το 1998, ενώ σήμερα καταγράφονται 23 ελληνικές κοινότητες στη χώρα.
Κατά την ίδια έρευνα, η ομογένεια πέρασε από μια φάση ανασυγκρότησης σε μια φάση ενεργού συμμετοχής των επιχειρηματιών, που συνέβαλαν στις οικονομικές σχέσεις των δύο χωρών. Έτσι, στη Ρουμανία συνυπάρχουν σήμερα δύο ομάδες: οι απόγονοι της παλιάς ομογένειας, πολλοί από τους οποίους εκρουμανίστηκαν μέσω μικτών γάμων, και οι νεότεροι Έλληνες που ήρθαν για δουλειά μετά το 1990. Οι ανάγκες τους διαφέρουν, και κάθε φορέας της ομογένειας πρέπει να μιλά και στις δύο.
Οι φορείς που κρατούν ζωντανό τον Ελληνισμό
Αν θέλετε να καταλάβετε μια κοινότητα, κοιτάξτε τους θεσμούς της. Στη Ρουμανία ο θεσμικός ιστός είναι πυκνός:
- Ένωση Ελλήνων Ρουμανίας: η ομπρέλα των 23 κοινοτήτων, με νομική υπόσταση από το 1998.
- Ελληνικό Σχολείο Βουκουρεστίου «Αθηνά»: ιδρύθηκε το 2008 και είναι, όπως δηλώνει το ίδιο το σχολείο, το μοναδικό δημόσιο σχολείο υπό την αιγίδα των ελληνικών αρχών στη Ρουμανία, με το πρόγραμμα του ελληνικού δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος.
- Ιστορικοί ναοί: πολλές ελληνικές εκκλησίες, όπως ο Ιερός Ναός Αγίας Τριάδας στο Μπρασόβ, έχουν χαρακτηριστεί ιστορικά μνημεία από το ρουμανικό Υπουργείο Πολιτισμού και Θρησκευμάτων.
- Πανεπιστημιακή παρουσία: στο Πανεπιστήμιο του Ιασίου λειτουργεί λεκτοράτο ελληνικής γλώσσας, σημείο αναφοράς για όσους σπουδάζουν ελληνικά στη Μολδαβία.
Στη Σερβία ο ιστός είναι λεπτότερος και στηρίζεται κυρίως στον σύλλογο της ομογένειας, στο καθεστώς της αναγνωρισμένης μειονότητας και στους δεσμούς της ορθόδοξης εκκλησιαστικής ζωής. Η διαφορά δεν είναι μόνο ζήτημα μεγέθους· είναι και ζήτημα θεσμικής μνήμης. Η Ρουμανία κληρονόμησε κτήρια, ναούς και αρχεία που μπορούν να ξαναζωντανέψουν· η Σερβία έχει μια μικρή, αφομοιωμένη κοινότητα που χρειάζεται θεσμούς για να μη χαθεί. Για το πώς λειτουργούν τέτοιοι φορείς και πού λείπει η λογοδοσία, έχουμε γράψει αναλυτικά για τους θεσμούς της διασποράς.
Γλώσσα και ταυτότητα: τι κρατά τον δεσμό
Η παιδεία ήταν πάντα ο άξονας της ελληνικής παρουσίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Μελέτη των Βασίλειου Τσιοτρά και Βασίλειου Σύρου για την ελληνική ταυτότητα και εκπαίδευση τον 17ο αιώνα δείχνει πώς η οργάνωση της ελληνικής παιδείας έγινε κεντρικός πυλώνας για την αναβίωση της ελληνικής κουλτούρας και τη διαμόρφωση της ελληνορθόδοξης ταυτότητας στην περιοχή. Η λογική αυτή ισχύει και σήμερα: όπου υπάρχει σχολείο, λεκτοράτο ή τμήμα ελληνικών, η ταυτότητα έχει μέλλον.
Στην πράξη, τρία πράγματα κρατούν τον δεσμό στις δύο χώρες:
- Η γλώσσα. Το σχολείο «Αθηνά» στο Βουκουρέστι και το λεκτοράτο του Ιασίου είναι τα πιο σταθερά σημεία στη Ρουμανία. Το ότι περίπου 4.000 από τους 14.000 ομογενείς μιλούν ελληνικά δείχνει και το περιθώριο: δέκα χιλιάδες άνθρωποι με ελληνική συνείδηση είναι δυνητικοί μαθητές.
- Η εκκλησία. Η κοινή ορθοδοξία κάνει τον ελληνικό ναό χώρο που δεν απομονώνει αλλά συνδέει, με την τοπική κοινωνία και με την Ελλάδα.
- Οι οικογενειακοί και επαγγελματικοί δεσμοί. Οι επισκέψεις στην Ελλάδα, οι επιχειρήσεις και οι σπουδές κρατούν τη σχέση ζωντανή και στη νεότερη γενιά. Για το πώς τα ταξίδια των ομογενών αλλάζουν αυτή τη σχέση, δείτε το κείμενό μας για διασπορά και τουρισμό.
Διμερείς σχέσεις: οικονομία, ασφάλιση, επιρροή
Οι κοινότητες δεν ζουν σε κενό. Η πορεία τους ακολουθεί τη σχέση της Ελλάδας με τις χώρες υποδοχής. Σύμφωνα με μελέτη της σειράς GreeSE του LSE για την ελληνική οικονομική παρουσία στα Δυτικά Βαλκάνια, από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 και για πάνω από μία δεκαετία η Ελλάδα έγινε σημαντικός εμπορικός εταίρος και στρατηγικός επενδυτής στην περιοχή. Μετά την κρίση του 2009, όμως, οι ελληνικές άμεσες επενδύσεις μειώθηκαν δραματικά, και πολλές ελληνικές τράπεζες αποχώρησαν μετά το 2017.
Για τις κοινότητες αυτό έχει άμεση σημασία. Οι ελληνικές επιχειρήσεις έφερναν ανθρώπους, θέσεις εργασίας και χρηματοδότηση για πολιτιστικές δράσεις. Όταν υποχωρεί η οικονομική παρουσία, η ομογένεια χάνει στηρίγματα και η ήπια ισχύς της Ελλάδας στρέφεται περισσότερο στον πολιτισμό, την εκπαίδευση και τη θρησκεία. Για το πώς οι κρίσεις αναδιαμορφώνουν δίκτυα και ταυτότητες, δείτε την ανάλυσή μας για κρίσεις και διασπορά.
Ένα πρακτικό εργαλείο: η ασφαλιστική συμφωνία με τη Σερβία
Για όσους κινούνται ανάμεσα στις δύο χώρες υπάρχει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Η Ελλάδα και η Σερβία έχουν υπογράψει Συμφωνία Κοινωνικής Ασφάλειας, που κυρώθηκε με τον Ν. 4645/2019 (ΦΕΚ 198/Α/09-12-2019) και ισχύει από την 1η Μαρτίου 2020. Καλύπτει τους ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ που έχουν εργαστεί στη Σερβία. Αν έχετε χρόνια εργασίας και στις δύο χώρες και σχεδιάζετε σύνταξη, απευθυνθείτε στο αρμόδιο τμήμα διακρατικής ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ πριν υποβάλετε αίτηση, γιατί ο υπολογισμός εξαρτάται από τη δική σας ασφαλιστική ιστορία.
Ήπια ισχύς και ανταγωνιστικές επιρροές
Τα Βαλκάνια είναι πεδίο όπου πολλές δυνάμεις επενδύουν σε πολιτισμό, θρησκεία, μέσα ενημέρωσης και υποτροφίες. Μια μικρή ομογένεια, όπως η ελληνική στη Σερβία, μπορεί να γίνει γέφυρα, αρκεί να έχει θεσμούς και στήριξη. Η ελληνική ομογένεια στη Ρουμανία, με σχολείο, ναούς-μνημεία και πανεπιστημιακή παρουσία, έχει ήδη τα εργαλεία· το ερώτημα είναι αν θα αξιοποιηθούν. Περισσότερα για τον ρόλο του Ελληνισμού σε αυτό το πεδίο θα βρείτε στο κείμενό μας για τον διαπολιτισμικό διάλογο στα Βαλκάνια και στην επισκόπησή μας για την ελληνική διασπορά στα Βαλκάνια.
Η ματιά του Παρατηρητηρίου
Βλέπουμε στη Σερβία και τη Ρουμανία δύο εκδοχές του ίδιου κινδύνου: η ομογένεια δεν χάνεται με κρότο αλλά σιωπηλά, απογραφή με απογραφή. Οι 690 της Σερβίας και οι 14.000 της Ρουμανίας δεν είναι απλώς νούμερα· είναι το σημείο από το οποίο θα μετρήσουμε αν η επόμενη δεκαετία θα φέρει ανάκαμψη ή αφομοίωση.
Γι’ αυτό επιμένουμε στη συστηματική καταγραφή. Όταν οι αριθμοί των συλλόγων και οι αριθμοί των απογραφών δεν συγκρίνονται μεθοδικά, η πολιτική για την ομογένεια γίνεται με ευχές. Όταν συγκρίνονται, φαίνεται πού χρειάζεται σχολείο, πού λεκτοράτο, πού στήριξη για έναν σύλλογο που κρατά ζωντανή μια κοινότητα λίγων εκατοντάδων ανθρώπων.
Επιμένουμε επίσης στην ανεξαρτησία. Η εικόνα του Ελληνισμού στα Βαλκάνια δεν πρέπει να εξαρτάται από κρατικές ή κομματικές σκοπιμότητες, και κάθε ισχυρισμός πρέπει να στηρίζεται σε πηγή που μπορεί να ελέγξει ο αναγνώστης. Καλούμε ακαδημαϊκούς και αναλυτές που γνωρίζουν από κοντά τις κοινότητες του Βελιγραδίου, του Βουκουρεστίου, της Κωνστάντζας ή του Ιασίου να συμβάλουν με τη γνώση τους.
Alexios
Συμβάλετε στην καταγραφή
Το Παρατηρητήριο Ελληνισμού καταγράφει, αναλύει και τεκμηριώνει θέματα που αφορούν τον Ελληνισμό στη διασπορά, στα Βαλκάνια, στη Θράκη και στην Ανατολική Μεσόγειο, από τη γεωπολιτική και την ασφάλεια ως τους μηχανισμούς ξένης επιρροής και τους θεσμούς της διασποράς. Όλο το υλικό, τα άρθρα, οι έρευνες και το βιβλίο μας διατίθενται δωρεάν.
Αν είστε ερευνητής με γνώση των κοινοτήτων της Σερβίας ή της Ρουμανίας, μπορείτε να γίνετε Fellow και να δημοσιεύσετε την ανάλυσή σας. Αν έχετε τεκμηριωμένη πληροφορία για μια κοινότητα, μπορείτε να τη στείλετε μέσω της tip line. Ξεκινήστε από την αρχική σελίδα του Παρατηρητηρίου Ελληνισμού.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσοι Έλληνες ζουν στη Σερβία;
Στην απογραφή του 2022 περίπου 690 άτομα δήλωσαν ελληνική εθνικότητα. Η Ένωση Ελλήνων Σερβίας εκτιμά ότι οι Σέρβοι ελληνικής καταγωγής φτάνουν τις 4.500. Η διαφορά οφείλεται κυρίως στους μικτούς γάμους και στο ότι η απογραφή μετρά δήλωση εθνικότητας, όχι καταγωγή.
Πόσοι Έλληνες ζουν στη Ρουμανία;
Η Ένωση Ελλήνων Ρουμανίας εκτιμά περίπου 14.000 άτομα ελληνικής καταγωγής που δηλώνουν Έλληνες κατά συνείδηση, από τα οποία περίπου 4.000 μιλούν ελληνικά. Στις απογραφές ο αριθμός όσων δηλώνουν ελληνική εθνικότητα μειώνεται από το 2002 και μετά.
Είναι οι Έλληνες αναγνωρισμένη μειονότητα στη Σερβία;
Ναι. Οι Έλληνες στη Σερβία είναι επίσημα αναγνωρισμένη εθνική μειονότητα. Λόγω του μικρού τους αριθμού, τα αναλυτικά απογραφικά στοιχεία τους βρίσκονται στη βάση δεδομένων της σερβικής Στατιστικής Υπηρεσίας και όχι στους βασικούς έντυπους πίνακες.
Υπάρχει ελληνικό σχολείο στη Ρουμανία;
Ναι. Το Ελληνικό Σχολείο Βουκουρεστίου «Αθηνά» λειτουργεί από το 2008 και ακολουθεί το ελληνικό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα. Είναι το μοναδικό δημόσιο σχολείο υπό την αιγίδα των ελληνικών αρχών στη χώρα.
Μετρά η εργασία στη Σερβία για ελληνική σύνταξη;
Η Συμφωνία Κοινωνικής Ασφάλειας Ελλάδας και Σερβίας ισχύει από την 1η Μαρτίου 2020 και καλύπτει τους ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ που εργάστηκαν στη Σερβία. Για τη δική σας περίπτωση, ρωτήστε το τμήμα διακρατικής ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ.
Πηγές
- Στατιστική Υπηρεσία Σερβίας: Απογραφή 2022, «Εθνική ταυτότητα»
- Greeks in Serbia
- Ελληνική διασπορά στη Ρουμανία
- Αποθετήριο ΔΠΘ: Η παρουσία των Ελλήνων στη Ρουμανία
- Κλοκίδης, Ελληνικές κοινότητες στη Σερβία (ΕΑΔΔ)
- Ελληνικό Σχολείο Βουκουρεστίου «Αθηνά»
- Τσιοτράς και Σύρος, Greek identity and education in the seventeenth century
- LSE, GreeSE Paper 169
- e-ΕΦΚΑ: Διμερείς συμφωνίες κοινωνικής ασφάλισης